Nagrody filmowe prof. Marka Hendrykowskiego 2025

     Ogólnie biorąc, rok 2025 należał – dość podobnie jak poprzedni – do sezonów przeciętnych pod względem repertuarowym. Po raz kolejny zabrakło w nim dokonań pod względem artystycznym naprawdę wybitnych, które zostaną na długo zapamiętane.

Bez prawdziwie wielkich dzieł filmowych bieżący repertuar na ekranach – jeśli brać pod uwagę poziom, jaki generalnie prezentuje – nie przedstawia się na tyle atrakcyjnie, by zaspokoić oczekiwania szerszego kręgu widzów.

     Odnotujmy jednak, że pod względem frekwencyjnym mijający rok w przybytkach X Muzy nie należał bynajmniej do słabych. Jeśli mowa o wynikach kasowych, przedstawiają się one całkiem nieźle. Widać, że naszym kinomanom znudził się obyczaj samotnego oglądania filmów i polska publiczność powróciła na dobre do sal kinowych.

     Swój renesans przeżywają zwłaszcza rozsiane po całym kraju kina studyjne. Od stadium trecenta przeszły do stadium quattrocenta. Widać stałą troskę kierownictwa o ambitny repertuar. Widz, niekoniecznie tylko wybredny, dostrzega w nich codzienne zabiegi wokół tego, by wyszukiwać, sprowadzać i oferować filmy naprawdę wartościowe.

     Poniższa lista wyróżnień w pewnej mierze odzwierciedla symptomy procesu pozytywnych zmian, które dzisiaj dają o sobie znać w kulturze filmowej i audiowizualnej, Nie znaczy to, że jej stan ogólny można uznać za dobry.

     Nie tylko jeden Wojciech Smarzowski zawiesza wysoko poprzeczkę. Odnotujmy w tym miejscu pojawienie się w roku 2025 kilku oryginalnych fabularnych debiutów kinowych autorstwa: Emi Buchwald, Kordiana Kądzieli i Sebastiana Pańczyka. Rozpatrywane z osobna, jak też oceniane łącznie debiuty te stanowią obiecujący prognostyk dalszego rozwoju polskiego kina.

     Zmianę generacyjną sygnalizuje również inne zjawisko. Jest nim nowa fala w polskiej animacji, którą współtworzą utalentowane autorki: Paulina Ziółkowska, Daria Kopiec, Sylwia Szkiłądź, Janina Księska i in.

     A oto lista wyróżnionych:

• najlepszy film zagraniczny – moimi dwoma filmowymi odkryciami roku 2025 są: „Cicha dziewczyna” kameralny dramat produkcji irlandzkiej (2022), debiutancki film Colma Bairéada o wyjątkowej w dzisiejszym kinie subtelności psychologicznego rysunku postaci; oraz nagrodzony Oscarem dramat „Jeszcze tu jestem” produkcji brazylijsko-francuskiej, historia losów dwojga brazylijskich demokratów, obrończyni praw człowieka Eunice i jej męża polityka Rubensa Paivów w reżyserii Waltera Sallesa.

• najlepsze produkcje zagraniczne: „Anora” scenariusz i reżyseria Sean Baker; „Konklawe” reż. Edward Berger; oraz „Brutalista” reż. Brady Corbet
• najlepszy film polski – „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego; trudno pojąć, jakie względy zdecydowały, iż film tak wybitny i tak społecznie ważny nie zyskał uznania jurorów gdyńskiego festiwalu, i tytuł ten opuścił Gdynię bez choćby jednej nagrody?
• najlepszy scenariusz i najlepsza reżyseria – Wojciech Smarzowski „Dom dobry”
• pierwszoplanowe role aktorskie – Agata Turkot i Tomasz Schuchardt w filmie „Dom dobry”
• role pierwszoplanowe w filmie zagranicznym – ex aequo  Fernanda Torres w „Wciąż tu jestem” i Jennifer Lawrence w „Zgiń kocchanie”; oraz Adrian Brody w „Brutaliście”
• najlepsze role drugoplanowe – Agata Kulesza „Dom dobry” i ponownie Tomasz Schuchardt w „Ministrantach” Piotra Domalewskiego
• Najlepsze role drugoplanowe w filmie zagranicznym – Sissy Spacek i Nick Nolte jako rodzice w „Zgiń kochanie”
• najlepsze zdjęcia – Tomasz Naumiuk „Północ południe”; oraz Piotr Sobociński Jr. „Ministranci”
• najlepsza scenografia: Katarzyna Sobańska i Marcel Sławiński „Chopin, Chopin”
• najlepszy dokument długometrażowy – „Pociągi” real. Maciej Drygas
• najlepszy debiut fabularny w polskim kinie – ez aequo Emi Buchwald „Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej”; Kordian Kądziela „Larp. Miłość, trolle i inne questy”; oraz Sebastian Pańczyk „Północ południe”
• najlepsza animacja – „Autokar” real. Sylwia Szkiłądź, prod. belgijsko-francuska; oraz „Zgraja” real. Janina Księska, prod. polska
• najlepszy serial telewizyjny – „Biały Lotos” reż. Mark White
• najlepszy polski serial telewizyjny – „Heweliusz” reż. Jan Holoubek

Wydarzenia roku:

• Wyburzenie kina „Malta” w Galerii Malta i „Multikina 51”
• Telewizyjno-filmowy kontrakt roku 2025 – znany od dawna z pikantnie ostrych wybryków i niepoprawności politycznej serial telewizyjny „South Park” będzie miał dalszy ciąg. Duet jego twórców Trey Parker i Matt Stone podpisał pięcioletni lukratywny kontrakt streamingowy oraz produkcję dziesięciu nowych odcinków rocznie z Paramountem opiewający na sumę, bagatela, półtora miliarda dolarów.
• „On, Ona, Oni” – poruszająca wystawa czarno-białych prac Romana Maxa Szymańskiego – projektu fotograficznego zrealizowanego w Zespole Szkół Specjalnych nr 105 im. Juliana Tuwima w Poznaniu
• dobra passa poznańskich kin studyjnych – nagrody Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej dla kina Muza (w kategorii najlepsze kino) i dla Dyskusyjnego Klubu Filmowego Zamek (w kategorii najlepszy DKF)

      P.S.  Nadzieje i życzenia na nadchodzący rok:

• wymarzonego podwójnego powrotu wielkiej sztuki filmowej: primo przed kamery i stoły montażowe;  secundo na ekrany
• hitów frekwencyjnych w rodzaju zapowiadanej „Odysei” w reżyserii Christophera Nolana
• dalszych, oby jak najliczniejszych, dowodów wysokich ambicji w codziennej działalności rodzimych kina studyjnych. C.d.n.

Marek Hendrykowski